Về cái chết, không ngoa
Nó chẳng biết đùa,
chẳng tìm thấy một vì sao, hay kiến tạo một cây cầu.
Nó chẳng biết gì về thuê dệt, đào mỏ, làm nông,
đóng thuyền, hay làm bánh.
Trong kế hoạch của chúng ta cho ngày mai
nó nắm giữ từ ngữ cuối cùng
luôn nằm sát bên dấu chấm.
Nó thậm chí còn chẳng hoàn tất được gì
vốn thuộc về công việc của nó:
đào một ngôi mộ,
đóng một quan tài,
và dọn dẹp sau đó.
Bấn lên với giết chóc
cứ lóng nga lóng ngóng
chẳng kỹ năng hay hệ thống
làm như ai trong chúng ta cũng là nạn nhân đầu của nó.
Ồ, nó cũng không phải không có chiến thắng
nhưng hãy nhìn vào những thất bại liên miên kìa,
lại những cú đánh hụt,
lại những lần cố gắng!
Nhiều khi nó còn chẳng đủ sức
đập chết một con ruồi đang bay
và phần nhiều sâu bọ
còn bò nhanh hơn nó.
Những rễ củ, vỏ kén,
xúc tu, vây cánh, quản bào,
những bộ cánh ngày cưới, và bộ lông mùa đông
bỏ xa nó lại đằng sau
với kiểu làm việc nửa vời ấy.
Ác tâm cũng chẳng giúp được gì
và ngay cả chúng ta có cho nó mượn một bàn tay của chiến tranh
và những cuộc đảo chính
cũng chẳng nhằm nhò chi.
Những quả tim đập trong bọc trứng.
Những xương cốt của trẻ thơ vươn dài.
Những hạt mầm cần mẫn nhú ra đôi lá đầu tiên
và thi thoảng cả những cây cao ngã xuống.
Bất cứ ai quả quyết rằng nó là quyền năng tuyệt đối
thì chính bản thân anh ta lại đang chứng minh
nó chẳng phải vậy.
Chẳng có cuộc sống nào
không thể là bất diệt
nếu nó chỉ dành cho duy nhất một khoảnh khắc.
Cái chết
luôn luôn đến vào giây phút quá muộn màng.
Vô ích, nó giật mạnh nắm đấm
của cánh cửa vô hình.
Mãi cho đến khi bạn đến
nó chẳng tài nào mở được.
— Phapxa Chan dịch từ bản dịch tiếng Anh của S. Baranczak & C. Cavanagh
On Death, without Exaggeration
It can’t take a joke,
find a star, make a bridge.
It knows nothing about weaving, mining, farming,
building ships, or baking cakes.
In our planning for tomorrow,
it has the final word,
which is always beside the point.
It can’t even get the things done
that are part of its trade:
dig a grave,
make a coffin,
clean up after itself.
Preoccupied with killing,
it does the job awkwardly,
without system or skill.
As though each of us were its first kill.
Oh, it has its triumphs,
but look at its countless defeats,
missed blows,
and repeat attempts!
Sometimes it isn’t strong enough
to swat a fly from the air.
Many are the caterpillars
that have outcrawled it.
All those bulbs, pods,
tentacles, fins, tracheae,
nuptial plumage, and winter fur
show that it has fallen behind
with its halfhearted work.
Ill will won’t help
and even our lending a hand with wars and coups d’etat
is so far not enough.
Hearts beat inside eggs.
Babies’ skeletons grow.
Seeds, hard at work, sprout their first tiny pair of leaves
and sometimes even tall trees fall away.
Whoever claims that it’s omnipotent
is himself living proof
that it’s not.
There’s no life
that couldn’t be immortal
if only for a moment.
Death
always arrives by that very moment too late.
In vain it tugs at the knob
of the invisible door.
As far as you’ve come
can’t be undone.
Chân dung tác giả
Tìm hiểu thêm về bài thơ và tác giả: https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1996/szymborska/poetry/
Phapxa Chan 
Leave a comment